Posiedzenie Komisji Petycji (nr 50) w dniu 25-06-2025 (wyciąg)
Punkt 1. porządku obrad: rozpatrzenie petycji w sprawie podjęcia inicjatywy ustawodawczej dotyczącej zmiany art. 6 i art. 7 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin oraz art. 1, art. 16 i art. 95 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, w celu przywrócenia praw nabytych żołnierzom zawodowym, którzy prawo do świadczeń emerytalno-rentowych nabyli przed 1 stycznia 1999 r., oraz likwidacji dyskryminacji ww. grupy żołnierzy (P11-82/24) (cd.)
Przewodniczący Robert Mamątow:
(…)Pierwszą petycją jest petycja nr P11-82/24.
Bardzo proszę. Już pracowaliśmy nad tą petycją, dlatego proszę o jej przypomnienie.
Główny Specjalista w Dziale Petycji i Korespondencji w Biurze Analiz i Petycji w Kancelarii Senatu Gabriela Kopania:
Dzień dobry.
Gabriela Kopania, Biuro Analiz i Petycji.
Jest to petycja zbiorowa, wniesiona przez Stowarzyszenie Żołnierzy Zawodowych w Stanie Spoczynku i Rezerwy oraz Ich Rodzin. Dotyczy zmiany art. 6 i 7 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin oraz art. 1, 16 i 95 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.
Autorzy petycji wskazali, że konieczna jest zmiana przepisów prawa, która przywróciłaby prawa nabyte żołnierzom zawodowym, którzy prawo do świadczeń emerytalno-rentowych nabyli przed 1 stycznia 1999 r., oraz zlikwidowałaby dyskryminację tej grupy żołnierzy wobec żołnierzy, którzy rozpoczęli służbę po 31 grudnia 1998 r., i żołnierzy zawodowych będących sędziami i prokuratorami.
Komisja Petycji rozpatrywała petycję w czasie 2 posiedzeń. Podczas ostatniego posiedzenia 8 kwietnia br. zapoznali się państwo z pisemnymi informacjami o przedmiocie petycji Ministerstwa Rodziny i Polityki Społecznej, Ministerstwa Obrony Narodowej, Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Ministerstwa Finansów. Pierwsze 3 resorty wskazały na gotowość podjęcia współpracy w zakresie ujęcia postulatów petycji w projekcie legislacyjnym, a Ministerstwo Finansów nie odniosło się do zapytania o skutki finansowe postulowanych zmian i przekazało pismo do Ministerstwa Obrony Narodowej. Według Ministerstwa Obrony Narodowej rozwiązanie postulowane w petycji objęłoby ok. 100 tysięcy osób.
Wysoka Komisja postanowiła wystąpić do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji z pytaniem o zaawansowanie prac międzyresortowego zespołu, o którym Komisję Petycji poinformował przedstawiciel tego resortu 26 czerwca ub.r. podczas rozpatrywania petycji P10-52/23. Postanowili państwo również wystąpić do sejmowej komisji z pytaniem o jej zamierzenia w zakresie przywrócenia praw nabytych żołnierzom zawodowym.
Na ręce pana przewodniczącego wpłynęło pismo przewodniczącego sejmowej Komisji do Spraw Petycji, w którym wskazano, że komisja przyjęła wyjaśnienia MSWiA odnośnie do prowadzonych obecnie międzyresortowych prac analitycznych dotyczących przygotowania przez stronę rządową rozwiązań legislacyjnych w przedmiotowym zakresie. Komisja przyjęła odpowiedź Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji, nie podejmując decyzji o wszczęciu procesu legislacyjnego w przedmiotowym zakresie.
Dysponujemy również opinią ministra spraw wewnętrznych i administracji, który w piśmie z 14 maja br. poinformował, że 18 lutego 2025 r. odbyło się spotkanie przedstawicieli Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, Ministerstwa Obrony Narodowej oraz Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji, podczas którego omawiano możliwe warianty realizacji postulatów w zakresie możliwości jednoczesnego pobierania emerytury z systemu zaopatrzenia emerytalnego służb mundurowych oraz powszechnego systemu emerytalnego. Po 15 maja miało się odbyć kolejne spotkanie z udziałem ekspertów. Minister poinformował, że w jego resorcie nie są prowadzone statystyki odnośnie do liczby świadczeniobiorców, którzy po przejściu na emeryturę z systemu zaopatrzenia emerytalnego służb mundurowych podejmowali pracę, za którą odprowadzane były składki na ubezpieczenia społeczne. Z danych, którymi aktualnie dysponuje Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji w zakresie ewentualnej liczby świadczeniobiorców, którzy uprawnieni byliby do dodatkowego świadczenia z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, wynika, że byłoby to ok. 75 tysięcy emerytów i rencistów, którzy osiągnęli powszechny wiek emerytalny. Z kolei z informacji przekazanych przez Ministerstwo Obrony Narodowej wynika, że postulowana zmiana przepisów prawa mogłaby dotyczyć ok. 112 tysięcy emerytów i rencistów wojskowych mających okres zatrudnienia w różnym wymiarze czasu pracy. Ministerstwo Sprawiedliwości i Ministerstwo Finansów nie przedstawiły takich danych. Dokonanie oceny skutków finansowych możliwe jest wyłącznie we współpracy resortów mundurowych z Zakładem Ubezpieczeń Społecznych.
Do Wysokiej Komisji w poniedziałek 23 czerwca wpłynęło pismo od autorów petycji, którzy podkreślili, że petycja dotyczy żołnierzy zawodowych i tylko żołnierzy zawodowych, a sprawy emerytur wojskowych są w gestii Ministerstwa Obrony Narodowej. Wskazali oni, że najważniejsze to konieczność spowodowania przywrócenia jednolitego systemu waloryzacji rent i emerytur dla wszystkich żołnierzy rezerwy i weteranów służby w Siłach Zbrojnych RP, a na już, na teraz – zrekompensowanie strat, jakie ponieśli najniżej uposażeni emerytowani podoficerowie i chorążowie sprzed 1990 r., gdyż ich obecne, niemalże głodowe emerytury i renty są powodem niejednej rodzinnej tragedii. W tej sytuacji autorzy petycji wnoszą o pilne uruchomienie procesu legislacyjnego. Dziękuję bardzo.
Przewodniczący Robert Mamątow:
Dziękuję bardzo.
Czy ktoś z naszych gości w związku z tą petycją chciałby zabrać głos? Bardzo proszę, pan senator.
Senator Mirosław Różański:
Panie Przewodniczący! Szanowni Państwo!
W komunikacie, który przed chwilą został przedstawiony, są takie 2 przestrzenie, 2 sprawy, które zostały pokazane, a które – jak myślę – trzeba jednak traktować oddzielnie. To jest kwestia żołnierzy, którzy nabyli świadczenia emerytalne przed 1999 r., i kwestia tych podwójnych emerytur, która tu wybrzmiała. Można to rozpatrywać łącznie, ale to są 2 odrębne, że tak powiem, przestrzenie. Jeżeli pan przewodniczący pozwoli, to ja bym przedstawił taki krótki komentarz.
Jeśli chodzi o kwestię tych najbardziej, że tak powiem, wiekowo zaawansowanych emerytów wojskowych, czyli tych, którzy świadczenia emerytalne nabyli przed 1999 r., to jest kwestia, powiedziałbym, ponadczasowa, bo kolejne ekipy rządzące tego tematu, że tak powiem, dotykały, były deklaracje, że zostanie to rozwiązane. A tak naprawdę na ostatnim posiedzeniu komisji mieliśmy możliwość wysłuchania opinii poszczególnych resortów, które odnosiły się do powyższego. Państwo wybaczą mi taką parafrazę, ale pozwolę sobie się nią posłużyć, mianowicie to troszeczkę wygląda jak gonienie króliczka, a nie chęć jego złapania. Tak więc albo miejmy odwagę, miejcie państwo odwagę powiedzieć, że nie będzie tej regulacji, ponieważ to niesie za sobą skutki finansowe… Bo tego typu korespondencja, jaka jest dzisiaj prowadzona, tak naprawdę trochę wystawia na szwank powagę administracji rządowej. No, te pisma – państwo może tego nie śledzicie – krążą w internecie, ludzie wysyłają je sobie z komentarzami, z pytaniami, czy ktoś w końcu ma odwagę powiedzieć, że sprawa będzie załatwiona bądź nie. Tak więc myślę, że podjęcie w tej sprawie inicjatywy legislacyjnej powinno być poprzedzone taką deklaracją.
I słowo komentarza na temat tych podwójnych emerytur. Ja ostatnio słuchałem wystąpienia jednego z wiceministrów w telewizji publicznej, który mówił o tym, że jest problem związany z oszacowaniem, po pierwsze, liczby osób, które korzystałyby z tego świadczenia, po drugie, skutków finansowych. No, powiem szczerze, że troszeczkę zwątpiłem, gdy to usłyszałem, bo każdy z tych emerytów… Ja też nim jestem, też pobieram świadczenie emerytalne, później świadczyłem pracę, odprowadzałem składki. No, po prostu można to sprawdzić w internecie, krótko mówiąc, mogę dowiedzieć się, ile jest tych składek na moim koncie. I ja na dzisiaj mam świadomość tego, że ja nigdy z tych składek, z tych pieniędzy nie skorzystam. Ja mam świadomość, że w społeczeństwie może wzbudzić emocje to, że żołnierze zawodowi mają 1 świadczenie emerytalne, a chcą mieć jeszcze następne, ale prawda jest taka, że to nie jest kwestia tego, że ci żołnierze chcą te pieniądze komuś zabrać czy sobie życzą jakiegoś dodatkowego świadczenia, bo to jest przez nich wypracowane. Oni legalnie pracują, odprowadzają wszystkie składki i uważam, że mają prawo do tego, żeby się o to upominać. Tutaj też jest, niestety, pewna inercja w tym zakresie. Są deklaracje, są komentarze międzyresortowe… Ja występuję z oświadczeniami, z interpelacjami w tym zakresie, zadaje takie pytania resortom i obrony narodowej, i spraw wewnętrznych. I też odpowiedzi są tego typu, że wszyscy zgadzają się, że to jest pewna niesprawiedliwość społeczna, że należy ten problem rozwiązać, sprawę rozstrzygnąć, ale to jednak nie leży w kompetencji danego resortu i odsyła się np. postulującego parlamentarzystę do kolejnego resortu.
Myślę, Panie Przewodniczący, Szanowni Państwo, że nadszedł czas na podjęcie takiej, przepraszam, męskiej decyzji i zajęcie jednoznacznego stanowiska. Albo chcemy pomóc tej grupie ludzi… A kwestia podwójnych świadczeń emerytalnych może być wytłumaczona w ten sposób, że to nie jest tak, że ci żołnierze rezerwy chcą komuś odebrać pieniążki, tylko to są po prostu wypracowane przez nich świadczenia. Dlatego uważam, że czas zakończyć dyskusję i przejść do konstruktywnego działania. Dziękuję.
Przewodniczący Robert Mamątow:
Dziękuję bardzo.
Czy ktoś z naszych gości chciałby zabrać głos w odniesieniu do tej petycji?
Proszę bardzo.
Dyrektor Departamentu Spraw Socjalnych w Ministerstwie Obrony Narodowej Krzysztof Kosiński:
Jeżeli można?
Panie Przewodniczący! Państwo Senatorowie!
Krzysztof Kosiński, dyrektor Departamentu Spraw Socjalnych w Ministerstwie Obrony Narodowej.
Ja mogę tylko potwierdzić to, co mówiła przed chwilą pani, i to, co też pośrednio powiedział pan senator Różański, że Ministerstwo Obrony Narodowej, Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej pracują w tej chwili nad opracowaniem optymalnego kształtu proponowanych rozwiązań. Kluczowe jest tutaj rzeczywiście poznanie informacji o skali zjawiska, liczbie uczestników powszechnego systemu emerytalnego, którzy równocześnie pobierają emerytury z systemów zaopatrzeniowych, tzw. mundurowych. Czekamy w tej chwili na te dane z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Państwo ministrowie pozostają w ścisłej współpracy w tym zakresie. I ta deklaracja o gotowości wypracowania rozwiązania jest podtrzymywana. Dziękuję bardzo.
Przewodniczący Robert Mamątow:
Dziękuję bardzo.
Czy jeszcze ktoś z państwa, z naszych gości? Nie widzę zgłoszeń.
Otwieram dyskusję.
Kto z państwa senatorów chciałby zabrać głos?
Bardzo proszę, Pani Senator.
Senator Jolanta Piotrowska:
Po wysłuchaniu wszystkich argumentów ja generalnie mam takie samo zdanie, jak pan senator Różański, ale słysząc dosyć optymistyczne informacje z Ministerstwa Obrony Narodowej, proponowałabym zawieszenie prac nad petycją na pół roku, żeby zorientować się, jak zakończą się prace w MON.
Przewodniczący Robert Mamątow:
Dziękuję bardzo.
Czy są inne głosy? Nie widzę chętnych.
A ja bym poszedł dalej i zaproponował, żebyśmy jednak podjęli prace legislacyjne nad tą petycją i przygotowali projekt ustawy, bo – tak jak powiedział pan senator – konieczne jest to, żeby te sprawy uregulować, żeby to nie ciągnęło się dalej, a kwestie finansowe poznamy w późniejszym czasie. Jeśli nawet one są jakieś duże, to sprawiedliwości musi stać się zadość.
Proszę państwa, chciałbym zauważyć, że od dłuższego czasu wiele petycji nie jest, że tak powiem, poruszanych właśnie ze względu na finanse. Ja rozumiem, że to tak jest, że finanse są tutaj bardzo ważne, ale są też takie sytuacje, że sprawę trzeba po prostu załatwić, tak jak tu powiedział pan senator, po męsku, ostatecznie i rozwiązać problem. Chciałbym też przypomnieć państwu, że ostatnio rozmawialiśmy o ustawie, która mnie leży na sercu, dotyczącej tego stażu małżeńskiego. Tego też nie można ruszyć, bo straszne pieniądze. Szanowni Państwo, są rzeczy ważne i ważniejsze, i w tej sytuacji, w przypadku tej petycji już dawno powinno to być załatwione. Tak uważam.
Bardzo proszę, Pani Przewodnicząca.
Senator Ewa Matecka:
Dziękuję bardzo.
Powrócę jeszcze do dyskusji, którą toczyliśmy przy okazji rozpatrywania petycji dotyczącej świadczeń finansowych dla małżeństw z wieloletnim stażem. Tam sytuacja wyglądała w ten sposób, Szanowni Państwo, że pierwotnie, kierując się uzasadnieniami do tej petycji, mieliśmy wyliczenia na poziomie 100 milionów zł rocznie. A kiedy poprosiłam o przygotowanie oceny skutków regulacji, to okazało się, że to jest 1 miliard. Wówczas, wobec nowych, innych okoliczności ta nasza dyskusja i samo podjęcie decyzji było nieco trudniejsze.
Mam zatem pytanie, Panie Przewodniczący. Czy moglibyśmy, przyznając rację, widząc potrzebę uregulowania tej sytuacji i mając na względzie to, że w ministerstwie jednak trwają prace, ministrowie i resorty są w ścisłym kontakcie w tej kwestii i nikt nie mówi, że to jest zmiana kierunkowo zła, jednak zwrócić się o przygotowanie podobnego dokumentu, tej oceny skutków regulacji nieco wcześniej, przed podjęciem ostatecznej decyzji? Chodzi o to, abyśmy mogli w sposób odpowiedzialny i świadomy, z pełną wiedzą i informacją podjąć tę decyzję, mając na względzie dobro emerytów i wszystkie sprawy związane z żołnierzami zawodowymi, którzy nabyli już pewne prawa. Wtedy z pełną odpowiedzialnością i powagą będziemy mogli podjąć taką decyzję. Dziękuję uprzejmie.
Przewodniczący Robert Mamątow:
Oczywiście, zgadzam się, bo zawsze uważam, że im większa wiedza, tym łatwiej nam podjąć decyzję.
Jest zgoda na takie działanie?
(Głosy z sali: Tak, tak.)
Dziękuję bardzo.
Komisja wystąpi z pytaniem o skutki wprowadzenia tej ustawy.
Dziękuję bardzo.