15 grudnia 2025 roku w Krakowie na Politechnice Krakowskiej, z inicjatywy prof. dr hab. Marka Brzeżańskiego odbyło sięseminarium pt. „Bezzałogowe Statki Powietrzne – Dziś i Jutro”, zorganizowane przez Polskie Lobby Przemysłowe, MBF Group i Drone Space Valley, we współpracy z Wydziałem Mechanicznym Politechniki Krakowskiej. Debata odbywała się w ramach realizacji Projektu COP 2 i była to jedna z pierwszych tego typu debat w Polsce, które dotyczą rozwoju technologii dronowych o zastosowaniu wojskowym i cywilnym.
Seminarium otworzyli: prof. dr hab. inż. Marek S. Kozień – dziekan Wydziału Mechanicznego Politechniki Krakowskiej, prof. dr hab. inż. Marek Brzeżański – Kierownik Katedry Pojazdów Samochodowych, prof. dr hab. Paweł Soroka – z Polskiego Lobby Przemysłowego im. Eugeniusza Kwiatkowskiego, inicjator i koordynator projektu COP 2, płk Janusz Czarnecki – sekretarz Rady Programowej Projektu COP2 oraz Prezes Zarządu MBF Group mgr inż. Aneta Łobodzińska, reprezentująca Dolinę Dronowo – Kosmiczną z Rzeszowa.
Z ramienia Rady Programowej Projektu COP2, jego struktur regionalnych oraz środowisk współpracujących z Polskim Lobby Przemysłowym udział wzięli również m. in.: dr hab. inż. Krzysztof Kubryński, prof ITWL, dr hab. Leszek Korporowicz, prof UKSW i honorowy Prezes Polskiego Towarzystwa Ewaluacyjnego, dr Katarzyna Batorowska, dr Katarzyna Rawska, mgr Lech Kościuk, mgr Zdzisława Gacek, inż. Anna Radomska, mgr inż. Maciej Wojewódka, mgr Małgorzata Brzozowska – Sycha, przedsiębiorca – mgr Marek Kuźmicz i Patryk Ogonowski.
W gronie gości znaleźli się również przedstawiciele wybranych katedr Wydziału Mechanicznego Politechniki Krakowskiej. Obecna była także dr Bogna Halska-Pionka – Pełnomocnik Prezydenta Miasta Krakowa ds. Współpracy ze Środowiskiem Naukowo-Akademickim.
Podczas dalszej części seminarium, prodziekan wydziału dr hab. inż. Bogdan Szybiński, prof PK przedstawił potencjał naukowy, dydaktyczny i badawczo-rozwojowy Wydziału Mechanicznego. Zaprezentował również historię i strukturę jednostki, która od lat utrzymuje kategorię naukową A, kształci ponad 2000 studentów i ściśle współpracuje z przemysłem. Następnie omówił zakres prowadzonych badań oraz kluczowe kompetencje wydziału w obszarach m. in. mechaniki, automatyki i robotyki, informatyki stosowanej, inżynierii transportu, materiałów zaawansowanych, energetyki, inżynierii medycznej oraz technologii dla obronności.
Szczególną uwagę prof. Bogdan Szybiński zwrócił na potencjał akredytowanych laboratoriów, w tym Laboratorium Badań Technoklimatycznych oraz Laboratorium Ultraprecyzyjnych Pomiarów Współrzędnościowych, które realizują badania dla sektora wojskowego i cywilnego. Zarazem podkreślił gotowość Wydziału Mechanicznego do wspierania inicjatyw strategicznych, takich jak Projekt COP 2, poprzez prowadzenie badań, rozwój technologii podwójnego zastosowania oraz współpracę z przemysłem i instytucjami publicznymi.
W części poświęconej dronom – jako pierwszy wystąpił były dyrektor jednego z departamentów Ministerstwa Obrony Narodowej mgr Lech Kościuk, obecnie będący członkiem Rady Programowej Projektu COP 2, posiadający ukończone studia w Royal College of Defence Studies w Wielkiej Brytanii oraz wieloletnie doświadczenie w obszarze polityki obronnej, w tym pracy w strukturach rządowych. W swoim wystąpieniu podkreślił znaczenie seminarium, jako jednego z pierwszych w Polsce forów, inicjujących poważną debatę strategiczną na temat roli dronów. Wskazał na fakt zrewolucjonizowania współczesnego pola walki przez bezzałogowe statki powietrzne poprzez przejęcie przez nie kluczowej roli w rozpoznaniu, budowaniu świadomości sytuacyjnej oraz precyzyjnym rażeniu celów przy bardzo korzystnej relacji koszt–efekt. Zwrócił uwagę na rosnące znaczenie automatyzacji i sztucznej inteligencji, w tym autonomicznego wykrywania i identyfikacji celów oraz zarządzania walką. Szczególny nacisk położył na rozwój rojów dronów, redukcję ich wykrywalności (radarowej i akustycznej), ich miniaturyzację poprzez wykorzystanie mikrodronów lub nanodronów, także jako wyposażenia indywidualnego żołnierza. Wskazał, że dalszy rozwój technologii BSP będzie jednym z kluczowych czynników uzyskiwania przewagi strategicznej i operacyjnej, a jednocześnie stworzy istotne szanse rozwojowe dla przemysłu i sektora technologii podwójnego zastosowania.
Następnie dr hab. iż. Krzysztof Kubryński, prof. ITWL z Politechniki Warszawskiej i Instytutu Technicznego Wojsk Lotniczych, doświadczony konstruktor lotniczy, zajmujący się obecnie projektowaniem bezzałogowych statków powietrznych przedstawił zagadnienia projektowania aerodynamicznego, podkreślając, że współczesne wymagania wobec BSP wykraczają daleko poza samą zdolność do lotu i wymagają uwzględnienia osiągów, stabilności, masy, technologii oraz kosztów. Wskazał, że projektowanie aerodynamiczne jest procesem iteracyjnym i sztuką kompromisów, w którym sprzeczne wymagania – takie jak długotrwałość lotu, zasięg i minimalizacja masy – muszą być równoważone już na etapie koncepcji. Szczególną uwagę poświęcił roli skrzydła jako kluczowego elementu wpływającego na opory, a także nowoczesnym metodom ich redukcji, w tym zastosowaniu tzw. wingletów, zaawansowanych profili i eliminacji niekorzystnych interferencji skrzydło–kadłub. Zarazem zaprezentował autorskie metody projektowe, stosowane w szybowcach wyczynowych, samolotach załogowych oraz BSP, które pozwoliły na znaczące zwiększenie doskonałości aerodynamicznej i poprawę własności lotnych. W końcowej części swojego referatu omówił specyfikę latających skrzydeł – popularnej konfiguracji dronów, wskazując na zagrożenia wynikające z uproszczonych podejść literaturowych oraz potrzebę zaawansowanych metod projektowania dla zapewnienia stateczności i bezpieczeństwa lotu.
Z kolei mgr inż. Aneta Łobodzińska przedstawiła działalność Drone Space Valley czyli Doliny Dronowo-Kosmicznej – pierwszego klastra dronowego w Polsce, zrzeszającego firmy i ośrodki R&D działające w obszarze systemów bezzałogowych. Omówiła praktyczne doświadczenia w projektowaniu dronów, w tym dronów o zastosowaniu cywilnym, systemów łączności, przetwarzaniu danych i zastosowaniu sztucznej inteligencji ze szczególnym uwzględnieniem technologii dual-use. Zwróciła uwagę na bariery regulacyjne, potrzebę budowy bezpiecznych, europejskich rozwiązań BSP oraz zaprezentowała koncepcję Doliny Dronowej na Podkarpaciu – jako centrum badawczo-rozwojowego, certyfikacyjnego i szkoleniowego dla sektora dronowego.
Prof. dr hab. inż. Marek Brzeżański przedstawił koncepcję prostych, jednorazowych źródeł napędu dla bezzałogowych systemów powietrznych, opartych na powszechnie dostępnych materiałach i technologiach umożliwiających szybkie uruchomienie produkcji masowej w sytuacjach zagrożenia. Podkreślił fakt, że jego zespół dysponuje doświadczeniem pozwalającym na realizację pełnego procesu: koncepcja – projekt funkcjonalny – technologia – prototyp – produkcja, przy założeniu zapewnienia finansowania oraz określenia wymagań przez stronę biznesową lub państwową. Wystąpienie to uzupełnił dr inż. Piotr Bielaczyc, prof. PK, który reprezentował także Instytut BOSMAL w Bielsku-Białej. Przedstawił on potencjał badawczy i rozwojowy Instytutu, który jest prywatnym podmiotem gospodarczym dysponującym wieloletnim doświadczeniem w rozwoju i badaniach układów napędowych, dysponującym kompetentną kadrą, akredytowanymi laboratoriami, rozbudowaną bazą prototypową oraz uprawnieniami wojskowymi i NATO. Zadeklarował gotowość do wspólnego z Politechniką Krakowską projektowania, prototypowania, badań i przygotowania do produkcji jednostek napędowych.
W końcowej części wystąpienia, w tej sprawie prof. dr hab. inż. Marek Brzeżański zwrócił uwagę na komplementarność prezentowanych rozwiązań z koncepcjami omawianymi przez przedstawicieli Politechniki Warszawskiej, wskazując na możliwość stworzenia kompleksowego systemu, łączącego źródło napędu, lekką platformę bezzałogową oraz system zarządzania rojem dronów. Podkreślił, że zaprezentowana koncepcja jest gotowa do realizacji i oczekuje na decyzje, dotyczące finansowania oraz współpracy przemysłowej.
Kolejną prezentację przedstawił dr inż. Marcin Chłodnicki z Instytutu Technicznego Wojsk Lotniczych i Politechniki Warszawskiej który omówił projektowanie systemów bezzałogowych według metodyki Model-Based Design, ze szczególnym uwzględnieniem awioniki, sterowania i nawigacji. Metodyka ta umożliwia zaawansowane projektowanie i testowanie BSP w środowisku symulacyjnym, bez konieczności budowy fizycznych prototypów, na wczesnym etapie prac. Prelegent zaprezentował autorskie narzędzia oparte na MATLAB/Simulink, pozwalające na automatyczną generację kodu sterującego, integrację sprzętu oraz zachowanie pełnej identyfikowalności wymagań, kodu i testów. Przedstawione rozwiązania były z powodzeniem stosowane w projektach cywilnych i obronnych, w tym w systemach nawigacji inercyjnej bez GPS oraz w kompleksowych systemach BSP.
Ostatnią prezentację wygłosił Wojciech Moranowicz reprezentujący Radiotechnikę Marketing sp. z o. o. z Pietrzykowic, który przedstawił kompetencje reprezentowanej przez siebie firmy w zakresie hybrydowych systemów napędowych i zasilania dla bezzałogowych platform powietrznych, lądowych i morskich. Spółka działa od ponad 30 lat, zatrudnia ponad 400 pracowników oraz realizuje zaawansowane projekty dla przemysłu obronnego, opierając się na własnym zapleczu badawczo-rozwojowym i akredytowanym laboratorium EMC. Prelegent omówił rozwój hybrydowych układów napędowych, w tym systemów typu range extender, łączących silniki spalinowe z maszynami elektrycznymi i autorską elektroniką sterującą. Zaprezentowane rozwiązania charakteryzują się dużą sprawnością, małą masą oraz odpornością na zakłócenia elektromagnetyczne, a ich architektura umożliwia zastosowanie w długotrwałych misjach obserwacyjnych BSP, gdzie kluczowe znaczenie ma niezawodne i wydajne źródło energii.
Po zakończeniu części referatowej rozpoczęto dyskusję plenarną. Jako pierwszy zabrał głos mgr inż. Maciej Wojewódka, członek Rady Programowej COP2. W swojej wypowiedzi zwrócił uwagę na krytyczne „okno czasowe”, wynikające z uwarunkowań geopolitycznych i finansowo-gospodarczych, zadeklarowane osłabienie zaangażowania USA w bezpieczeństwo Europy, możliwość wystąpienia głębokiego kryzysu finansowo – gospodarczego oraz ryzyko eskalacji konfliktów militarnych – w perspektywie najbliższych lat. Podkreślił dynamiczny wzrost globalnych wydatków zbrojeniowych, w relacji do wzrostu światowego PKB oraz konieczność szybkiego budowania krajowych zdolności obronnych. Wskazał na chaotyczny charakter obecnych działań regulacyjnych w Polsce i UE oraz potrzebę wypracowania spójnych polskich ram prawnych dla systemów bezzałogowych, niezależnie od przyszłych decyzji unijnych. Zwrócił również uwagę na zagrożenia związane z autonomizacją i wykorzystaniem sztucznej inteligencji, w tym na ryzyko błędów algorytmicznych, związanych m. in. z zaburzeniami osobowościowymi programistów, mogących mieć odbicie w obszarze bezpieczeństwa systemów sterujących.
W dalszej dyskusji podkreślono, że seminarium miało charakter inicjujący współpracę i pozwoliło zidentyfikować potencjał środowiska naukowego, przemysłowego i biznesowego w obszarze technologii dronowych. Wskazano na konieczność przejścia do etapu praktycznych działań, w szczególności pozyskania finansowania oraz wsparcia rządowego i budżetowego. Zwrócono uwagę, że kapitał i zainteresowanie inwestorów są dostępne ale kluczową barierą pozostają ograniczenia legislacyjne i decyzyjne. Podkreślano potrzebę uproszczenia regulacji oraz stworzenia krajowych ram prawnych dla rozwoju systemów bezzałogowych. Akcentowano duży potencjał eksportowy polskich rozwiązań dronowych i antydronowych, wskazując, że obecność na rynkach zagranicznych umożliwi rozwój kompetencji i powiększenie produkcji.
Całe spotkanie, dyskusja, wymiana opinii uczestników seminarium, a przede wszystkim powstanie Rady Koordynacyjnej jest realizacją potencjału poziomych porozumień pomiędzy zainteresowanymi ośrodkami, producentami i badaczami z różnych obszarów wiedzy i praktyki inżynierii dronów. Potwierdza to skuteczność i możliwość stymulowania samoorganizacji społecznej podmiotów życia gospodarczego, których sprawczość może wyprzedzać, korygować albo też dopełniać inicjatywy rządowe, budując kondycję organizmu państwa, społeczeństwa i narodu. Twórcze podjęcie inicjatywy COP2 kontynuującej dziedzictwo strategicznej myśli twórców II Rzeczpospolitej przez społeczność naukową Wydziału Mechanicznego Politechniki Krakowskiej wkomponowuje się w wielowiekowe tradycje Krakowa jako miejsca dialogu, twórczego łączenia idei, ludzi i środowisk, sięgając inspiracji jagiellońskich. To wyznacznik odpowiedzialności jakie stawiają nam wyzwania czasów współczesnych o jakich była mowa w czasie spotkań grupy inicjatywnej Zespołu ds. Projektu COP 2 w Krakowie oraz Rady Programowej tego projektu poprzedzających seminarium krakowskie.
Na zakończenie seminarium, zaproponowano powołanie otwartej Rady Koordynacyjnej środowiska dronowego, o charakterze integracyjnym, której zadaniem byłaby koordynacja działań, reprezentowanie środowiska oraz inicjowanie zmian regulacyjnych i współpracy międzysektorowej. Podkreślono, że największym kapitałem są ludzie, a technologie dronowe i podwójnego zastosowania mogą stać się istotnym impulsem rozwojowym dla polskiej gospodarki i infrastruktury bezpieczeństwa państwa. Akcentowano, że budowa i integracja środowiska umożliwią synergiczne działania na rzecz rozwoju sektora bezzałogowych systemów, w tym skuteczniejsze wsparcie procesów deregulacyjnych i legislacyjnych. Powołana grupa ma charakter dobrowolny i otwarty oraz będą mogły do niej przystępować w dowolnym momencie wszystkie podmioty zaangażowane w rozwój, produkcję i wdrażanie bezzałogowych statków powietrznych, a także technologii pokrewnych.
Rada Koordynacyjna środowiska dronowego, będąca ważnym elementem Projektu COP 2, ukonstytuowała się na posiedzeniu inauguracyjnym oraz przyjęła rolę integracyjną, koordynacyjną i inicjującą dalsze działania firm produkujących drony i współpracujących z nimi ośrodków naukowych. W jej skład weszli: Lech Kościuk – jako przewodniczący, płk. Janusz Czarnecki – jako wiceprzewodniczący, mgr inż. Aneta Łobodzińska – jako sekretarz oraz członkowie: prof. dr hab. inż. Marek Brzeżański, przedsiębiorca Marek Kuźmicz, dr Katarzyna Rawska oraz Jacek Bawaj – wiceprezes zarządu firmy Radiotechnika Marketing sp. z o. o.. Rada ustaliła, że w trybie samorządnym przygotuje plan pracy i scenariusz dalszych działań, przy organizacyjnym i promocyjnym wsparciu przez środowiska inicjujące.
Na zakończenie zapowiedziano kolejne spotkania i konferencje poświęcone rozwojowi sektora dronowego.
———————————————-
Uwagi:
1. Pod poniższym linkiem na końcu wpisu można znaleźć nagranie całego seminarium.
https://cop2.pl/seminarium-bezzalogowe-statki-powietrzne-dzis-i-jutro-w-krakowie/
2. Wielki strategiczny projekt budowy Centralnego Okręgu Przemysłowego 2 (COP 2) nieustannie się rozwija – zobacz www.cop2.pl